موفقیت های ایرانیان در نجوم

فیروز نادری افتخار ایران

Dr. Firouz Naderi
Associate Director for Programs,
Project Formulation and Strategy

Dr. Naderi is the associate director of NASA's Jet Propulsion Laboratory responsible for project formulation and strategy.

Before his current assignment he was the head of Mars Exploration Program, having been named to that position in 2000 after the program had suffered two consecutive failures. He helped replan the program as a chain of scientifically, technologically and operationally interrelated missions with a spacecraft launch to Mars every two years. Naderi led the program for the next five years, a span of time that included the successful launch of Mars Odyssey, landing of the Mars Exploration Rovers, Spirit and Opportunity, and the development of the Mars Reconnaissance Orbiter.

Before Mars, he managed the Origins Program, NASA's ambitious, technology-rich plan to search for Earth-like planets in other planetary systems.

Naderi received his Ph.D. from the University of Southern California in electrical engineering (writing his dissertation in the area of digital image processing) and joined JPL in 1979. His career at JPL has spanned system engineering, technology development, and program and project management for satellite communications systems, Earth remote sensing observatories, astrophysical observatories and planetary systems.

Naderi is an associate fellow of the American Institute of Aeronautics and Astronautics, and the recipient of a number of awards, including NASA's Outstanding Leadership Medal, Space Technology Hall of Fame Medal and NASA's highest award -- the Distinguished Service Medal.

He is a 2005 recipient of the Ellis Island Medal of Honor for outstanding contributions that have enriched American society and exemplify its cultural diversity. Past winners of this award have included President Bill Clinton, Henry Kissinger, Bob Hope and other notables. Naderi is also the 2004 winner of the Liberal Prize awarded by an Italian foundation to an international personality who has "contributed to changes in ideas in modern times." Cardinal Ratzinger, now Pope Benedict XVI, received this same award two years earlier.

His early work at JPL was on system design of large satellite-based systems for nationwide cellular phone coverage. He went to NASA Headquarters for two years in the mid-1980s to serve as the program manager for the Advanced Communications Technology Satellite, the front-runner of today's multi-beam, space-switching commercial satellites. Upon his return to JPL, he became the project manager for the NASA Scatterometer project aimed at space-based measurement of winds over the global oceans with application to weather forecasting. He was a co-founder of a startup company in the mid-1980s and consultant to other startup companies in the same period.

بازهم نام ایران و ایرانیان در میان است .در جایی که بشر در علاج یافتن چاره ای برای شکستن دردهاست و موانع و مشکلاتی که او را به پیشرفت در علم و علوم ، رهنمون شود.بازهم سخن فخر و غروری است ملی .هرچند که در تلاطم امواج سیاست و سیاست زدگی رسانه ها گم شود.هر چند که از فرط گرفتاری های روزمره و تکراری حوصله شنیدن و خواندنش را نداشته باشیم.

سخن از فیروز نادری است که چون فیروزه ای در آسمان علم جهان مدرن امروزی می درخشد و تلالو درخشش را ما نمی توانیم ببینیم.چه برای ما مهم تر و محترم تر از علم ، فرهنگ و تمدن ، چند قدمی است که پیش پای مان می بینیم و قدرمان را دیگران بیشتر می دانند و قدرتمان را غریبه ها باورتر دارند.

اجازه بدهید به پنج سال پیش برگردیم. به سال 2000 میلادی و درماندگی تمام دانشمندان ناسا و پروژه عظیم مریخ.دکتر چارلز آلاچی را همه می شناسند.دانشمند بزرگ نجوم و مدیر آزمایشگاه پیشرانش جت.

مرد شماره دو ناسا درباره نادری و پنج سال پیش می گوید:" نادری پنج سال پیش در شرایطی هدایت برنامه مریخ را بر عهده گرفت که این برنامه با مشکلات اساسی روبرو شده بود و همه ما از خودمان می پرسیدیم علاج این همه مشکل کجاست و چیست؟که یک دفعه نگاهمان متوجه فیروز نادری شد.او چشم اندازهای موفقی را در مقابل این مشکلات مطرح کرد و پاسخ های دقیق و راه گشایی را فرا روی این برنامه قرار داد و اینکه ما زمینه وسیعتری برای بهره گیری از توانمندی های فیروز که پیش از این در طراحی راهبردی برنامه مریخ نشان داده شده فراهم می کنیم."

و حالا مزد نبوغ ایران را فیروز نادری از هفدهم اسفند دریافت خواهد کرد.او که با ارائه طرح های راهبردی اش از سال 2000 میلادی مدیریت ماموریت های مریخ را با موفقیت بر عهده داشته ،در سمت جدید به یکی از کلیدی ترین پست های ناسا منصوب می شود و قرار است به عنوان معاون آزمایشگاه پیشرانش تجارب خود را را در راه مطالعه سایر بخش های جهان ، از زمین تا کهکشان دور به کار ببندد.

دکتر چارلز آلاچی در مورد این انتصاب می گوید: فیروز در سمت جدید به تقویت جایگاه آزمایشگاه پیشرانش جت ، در هماهنگی با سایر بخش های ناسا و پیشبرد چشم انداز جدید فضایی ناسا خواهد پرداخت.جالب اینجاست که دکتر فیوک کی لی معاون دکتر نادری در برنامه اکتشافی مریخ به عنوان مدیر جدید این برنامه معرفی شده است .

و این همه در حالی اتفاق می افتد که در بهمن ماه گذشته فیروز نادری موفق به دریافت عالی ترین نشان سازمان فضایی ناسا شده است و این نشان یا مدال را که مدال خدمات برجسته ناسا می نامندش نادری به دلیل ایفای نقش برجسته در پیشبرد علوم و اکتشافات فضایی دریافت کرده است .نشانی که کمتر به غیر خودی های علم فضا تعلق می گیرد و غربی ها خساست فراوانی برای خرج آن قائلند.

فیروز نادری ، شیرازی است و همشهری شعرای معروف و مشهوری که ذوق و هنر ایرانی بودن را به عالم معرفی کرده اند و اگر این دو نامشان به واسطه روح لطیف و طبع ظریف ایرانی خود بر قله رفیع علم پرچم ایران را برافراشته و این جملات بیش از آنکه غلو احساس باشد .قدردانی و قدرشناسی از فیروز نادری است .

خودش درباره مسیر زندگی اش می گوید: "من در سال 1325 در شیراز به دنیا آمدم و تحصیلات ابتدایی خود را در شیراز و دوره متوسطه را در دبیرستان اندیشه تهران به اتمام رساندم. سپس در سال 1964 به آمریکا آمدم و سپس در سال 1964 به آمریکا آمدم و پس از تحصیلات کارشناسی و کارشناسی ارشد در رشته مهندسی برق ،در سال 1976 تحصیلات دکترای خود را در رشته مهندسی الکترونیک به پایان رساندم."

فیروز نادری پس از اتمام تحصیلات خود در سال 1976 به وطن باز می گردد و فعالیت خود را در مرکز سنجش از دور ايران " در تهران آغاز می کند و پس از سه سال فعاليت در ايران به دليل نبود امکانات مورد نيازش برای بسط تحقيقات و پژوهش هایش و شرايط نامطمئن ناشی از بحرانهای سياسی ، کشور را به مقصد آمريکا ترک می کند و در سال 1979، يعنی حدود 26 سال پیش فعاليت خود را در ناسا آغاز می کند.

او در این مدت مشاغل فنی و مدیریتی متعددی را در زمینه ماهواره های مخابراتی متحرک ، رادارهای سنجش از دور اقیانوسی ، رصد خانه های تحقيقاتی اختر فيزيک و اکتشاف مريخ و ساير اجرام منظومه شمسی بر عهده داشت .

نادری علاوه بر اينکه مديریت طرح سرمنشاء را برای جستجوی سيارات فراخورشيدی بر عهده داشت ، مديريت آزمونهای علمی پروازهای فضايی را که وظيفه اصلی اش رصد و بررسی بادهای زمين از جو بود را نيز بر عهده داشت.

مدير ماموريت مريخی ناسا درباره دوره کاری خودش در ناسا می گويد:من قبل از اينکه مدير برنامه origin یا همان منشاءها را بر عهده داشتم که هدف آن مطالعه نحوه پیدایش و تکامل تدريجی عالم و جست و جوی حیات در سراسر جهان است. از آنجا که ما فناوری سفر به ماورای منظومه شمسی را نداریم ، جست و جوی حیات در سراسر جهان است .از آنجا که ما فناوری سفر به ماورای منظومه شمسی را نداريم ، جست و جوی حیات در بيرون منظومه شمسی از طریق تکنيک های سنجش از دور به وسيله تلسکوپها و اسپکترومترها یا همان طيف سنج های فضایی فوق العاده قوی انجام می شود.

او می گوید :" مرحله اول اين تحقِقات ، یافتن سيارات ديگر در ساير منظومه های خورشيدی است.در این راستا ، تا اواسط دهه 1990 حدود 150 سیاره ديگر در بيرون منظومه شمسی ما رديابی شده است و ما در حال حاضر روی تلسکوپ و اينترفرومترها و تداخل سنج های قويتر کار مي کنیم که می توانند اين سيارات را به تصوير بکشند و اتمسفر آنها را آزمایش کنند.

او و همکارانش امیدوارند تا با استفاده از نشانه ها ی شيميایی موجود در اتمسفر آن سيارات به فعاليت بيولوژيکی آنها پی ببرند.نادری در اين باره می گوید :" البته پاسخ به اين سوالات لااقل 20 سال ديگر طول می کشد و من اعتقاد دارم که حيات به کره زمين محدود نمی شود."

درباره احتمال وجود حیات در بيرون منظومه شمسی و داخل آن نادری می گويد: همانطور که گفتم به وجود حیات در خرج از منظومه شمسی بنده خیلی اعتقاد دارم و مطمئن هستم که حیات به کره زمين محدود نمی شود .در خصوص حیات و وجود آن در داخل منظومه شمسی هم محتمل ترين محل ها برای وجود حيات ، مريخ و يکی از اقمار مشتری موسوم به اروپا است .بطور کلی ، جایی که بتوانید آب مایع پیدا کنيد ، احتمال پیدا کردن حيات بيشتر می شود.به همين دليل است که اکتشاف اخير ما در مريخ بر يافتن نشانه هايی از وجود آب در زمان حال يا دوره های باستانی متمرکز شده است.

به همين منظور ما در جست و جوی مواد معدنی هستيم که تنها در صورت وجود آب ، تشکیل می شوند.اين واضح است که در داخل منظومه شمسی نمی توان نمونه کاملا تکامل یافته ای از حيات آنطور که در زمين وجود دارد را پيدا کنيم و اگر حياتی وجود داشته باشد به شکل چند سلولی یا multicells است . مديريت نادری در ماموريت های مريخ در حالی با موفقيت فراوان و غير قابل تصور روبرو بوده است که ناسا و شوروی سابق از 40 سال پيش می خواستند به مريخ بروند. اما بيش از دو سوم ماموريت ها به دليل دشواريهای بسِار زياد آن با شکست مواجه شده بود و در سال 2001 او و تيم تحت مديريتش موفق شدند "مدار گرد " اودیسه را به مدار مريخ بفرستند و مريخ نورد spirit (روح) را در سطح مريخ فرود بياورند و مريخ نورد دو قلوی آن به نام opportunity هم پنجم بهمن ماه سال قبل در مريخ بر زمين نشست و حالا زمينی ها می توانند هر دو سال یکبار به مريخ بروند و در سال 2015 نمونه هایی از اين سياره را به زمين بياورند. فيروز نادری در این باره می گوید:" ما قصد داريم هر دو سال يکبار به مريخ برويم و در سال جاری ، يک مدار گرد، در سال 2007 يک مريخ نشين ، در سال 2009 يک مريخ گرد بسيار بزرگتر و کاراتر از مريخ نشين های دو قلوی روح و فرصت و به دنبال آن مريخ نشين ديگری در سال 2011 به اکتشاف سياره سرخ خواهند پرداخت و تا سال 2015 نمونه هایی را از مريخ به زمين باز می گردانند."

نادری در خصوص احتمال وجود آب در کره مریخ می گوید:اطلاعات مدار گرد اودیسه نشان می دهد که مقدار زیادی آب به صورت یخ های سطحی (کم آب ) در زیر سطح مریخ در عرضهای جغرافیایی بالای آن وجود دارد.ما در سال 2007 مریخ نشینی دیگر در نزدیکی قطب شمال کره مریخ فرود خواهیم آورد که اين مساله را پيگيری کند.اگر در مريخ آب پيدا کنيم ،می توانيم به جست و جوی ميکروارگانيزم ها بپردازيم.

با اين همه يکی از آرزوهای انسان قدم گذاشتن بر سياره سرخ است و اين آرزو از همان لحظه فرود او بر کره ماه در ذهن جست و جوگر و مشتاق علميش نقش بسته و اين نقش هر روزکه می گذرد پر رنگ تر و پر رنگ تر می شود .با این حال از نظر نادری اين امکان سالها بطول خواهد انجامید و هنوز بشر برای رسيدن به اين آرزوی تقريبا صد ساله از توانايی و امکانات کافی برخوردار نيست.

فيروز نادری می گويد:" من سفر انسان به مريخ را تا پيش از سال 2030 محتمل نمی دانم و هدف از چنين سفری البته فراهم کردن امکان کاوش در منظومه شمسی خواهد بود."

البته او معتقد است که انسان می تواند زندگی در ماه را تا سال 2015 برآورده سازد و این امکان به او کمک می کند تا او از همان کره ماه بتواند به جست و جو و کاوش در ساير کرات و منظومه های کهکشان بپردازد.

بله ! حقيقت دارد .فيروز نادری ، فيروزه ای نادر است در عالم علم و نجوم و تمدن امروز بشر.تمدنی که ما ايرانی ها هم به واسطه امثال نادری در رشد و گسترش و پيشرفت آن نقشی مهم و ارزنده و قابل فخر فروشی را ایفا کرده ايم .برای جمله آخر اين کلمات به ذهنم می رسد که فيروز نادری را بايد به حق ارباب سياره سرخ ناميد.آيا او آرزوی رسيدن به کرات منظومه های ماورای منظومه شمسی را برای بشر به ارمغان می آورد.