چرا آسمان آبی است؟ و چرا خورشید در هنگام طلوع و غروب سرخ رنگ است؟
دلیل اصلی٬ پخش شدن نور در جو زمین است.نور مرئی بخش کوچکی از طیف الکترومغناطیس نور است که از طول موج ۰.۰۰۰۰۰۰۳۵ متر (نور بنفش) تا ۰.۰۰۰۰۰۷۵ متر (نور قرمز) را در برمی گیرد. نور به خط مستقیم سیر می کند اما ملکولهای جو مانند نیتروژن می توانند آن را پخش کنند٬ یعنی پرتو نور می تواند به جهتهای مختلفی برود. این جهت ها بستگی به اندازه طول موج نور و اندازه ملکولی که پخش کننده است٬ دارد. در جو زمین٬ پخش شدگی در طول موجهای کوتاه تر (آبی) بیشتر از طول موج های بلند تر (قرمز) است و به همین دلیل ما آسمان را آبی رنگ می بینیم٬ چون نور آبی در جو زمین٬ پخش می شود.
هنگامی که خورشید در نزدیکی افق قرار دارد٬ نور آن باید مسیر طولانی تری را در جو طی کند تا به ما برسد. در این مسیر طولانی بخش زیادی از نور آبی٬ پخش می شود و فقط نور قرمز رنگ خورشید٬ بدون پخش شدن٬ مستقیم به چشم ما می رسد. به این دلیل خورشید در هنگام طلوع و غروب٬ معمولا سرخ رنگ دیده می شود.
چرا نور ستارگان چشمک میزند در حالیکه سیارات اینگونه نیستند؟ چشمک زدن ستارگان به "وضعیت دید" ( ) در آسمان بستگی دارد. وضعیت دید٬ تاثیر آشفتگی های جو بر روی تصویر یک جرم آسمانی است. هر دو پدیده را آشفتگی های جو بالایی زمین ایجاد می کند. در آنجا بسته های کوچکی از هوا با چگالی٬ دما٬ رطوبت و سایر ویژگی های متفاوت وجود دارد. تفاوت چگالی موجب "شکست نور" می شود و هنگامی که این بسته های هوا در خط دید شما جابه جا می شوند٬ نور ستاره را که نقطه ای است٬ دچار آشفتگی و جابه جایی می کند. این جابه جایی های بسیار ریز موجب می شود ستاره٬ چشمک زن به نظر برسد. اگر یک عکس طولانی مدت از این ستاره بگیرید٬ تصویر محو خواهد شد.
اما چرا سیارات چشمک نمی زنند؟ گرچه ممکن است سیارات به شکل نقطه ای به نظر برسند اما در واقع نوری که از آنها به ما می رسد یک نقطه نیست و بزرگتر تز مقدار آشفتگی های جو است. به همین دلیل آشفتگی تاثیری روی آنها نمی گذارد.
یک شیئی نورانی و عجیب در آسمان دیدم... چگونه بفهمم چه بوده است؟ ممکن است یک شهاب٬ یک هواپیما٬ یک ماهواره یا حتی سیاره زهره را دیده باشید. بنابر آنچه دیده اید:
نقاط نورانی ثابت که جا به جا نمی شوند٬ احتمالا یکی از سیارات پرنور آسمان هستند. با مراجعه به سایت ها و مجلات گوناگون نجومی می توانید مکان دقیق سیارات را در آسمان بیابید و آن را با آنچه دیده اید مقایسه کنید. همین طور می توانید به آن جسم پرنور با یک تلسکوپ یا دوربین دوچشمی نگاه کنید. اگر بیضی شکل یا هلال مانند بود٬ سیاره زهره را دیده اید.اگر در اطرافش چند نقطه نورانی دیده می شد٬ سیاره مشتری و قمرهایش هستند و اگر یک حلقه در اطرافش می بینید٬ شک نکنید که سیاره زحل است!
اگر نقطه نورانی به آرامی در آسمان حرکت می کند٬ معمولا یک هواپیما یا یک ماهواره در مداری نزدیک به زمین است. اگر چشمک می زند یا بیش از یک نقطه نورانی از آن دیده می شود٬ حتما یک هواپیما است.
اگر نقطه نورانی مانند پرتویی از نور به سرعت در آسمان ظاهر و ناپدید می شود٬ یک شهاب یا آذرگوی است. آذر گوی ها٬ شهاب های بسیار پرنور هستند و گاهی به رنگهای مختلف دیده می شوند و گاهی ردی از خود بر جای می گذارند.
گاهی گزارش هایی می رسد که یک ستاره در آسمان ناگهان پرنور شده و در چند ثانیه دوباره نور خود را از دست داده است. چنین پدیده های گذرا و کوتاه مدتی نمی توانند یک رخداد نجومی مانند ابر نواختر باشند. اینها "درخش های ایریدیوم" هستند. ایریدیم ها ماهواره هایی در مدارهای نزدیک به زمین هستند که بازتاب نور خورشید از صفحات آنتن هایشان ناگهان آنها را برای ناظر زمینی بسیار پرنور می کند و حدود ۱۰ تا ۲۰ ثانیه درخشان می شوند و پس از آن٬ چون مکان خود را تغییر می دهند ( در حال حرکت هستند) درخشندگی خود را به سرعت از دست می دهند و کم نور می شوند.
برای به دست آوردن اطلاعات مربوط به گذر ماهواره ها از آسمان محل رصدتان به اینجا مراجعه کنید:
http://www.heavens-above.comآیا خورشید گرفتگی دیگری در پیش داریم؟ خورشید گرفتگی فقط در زمانی رخ می دهد که ماه در مرحله ماه نو باشد و در میان زمین و خورشید قرار بگیرد و ماه گرفتگی نیز در زمانی رخ خواهد داد که ماه بدر باشد، یعنی زمین بین ماه و خورشید قرار بگیرد. اما چون مدار ماه نسبت به مدار گردش زمین متمایل است، در هر ماه نو یا بدر، گرفت ایجاد نمی شود. گرفت فقط در زمانهایی ایجاد می شود که ماه در گره مداری خود باشد و ماه-زمین-خورشید در یک راستا قرار بگیرند.
پس در یک سال می توانیم چند گرفت داشته باشیم که در نقاط مختلف کره زمین رخ دهند. بیشترین تعداد گرفتهایی که در یک سال رخ می دهد هفت و کمترین آنها دو است.
زماني كه ما ماه را در آسمان نمي بينيم ماه در چه وضعيتي است؟ هنگامی که ماه به خورشید بسیار نزدیک است (روزهای آغازی و پایانی ماه قمری) از دید ما بخشی از ماه که نور خورشید را بازتاب می کند دیده نمی شود. همچنین در این هنگام به دلیل نزدیکی به خورشید، ماه در فروغ خورشید پنهان می شود.
چرا آسمان پیش از بارش باران و برف قرمز می شود؟ رنگ قرمز آسمان پیش از بارش به دلیل تراکم زیاد ابر در آسمان است که نورهای مصنوعی زمین را (به خصوص نور چراغها در شب) بازتاب می کند.
سیارات داخلی در شرق خورشید دیده می شوند یا در غرب آن؟ سیارات خارجی چه طور؟ (12 آبان 1385)
سیارات از دید ما در هر دو سمت خورشید می توانند دیده شوند. به دلیل گردش آنها به دور خورشید، گاهی در شرق و گاهی در غرب آن قرار می گیرند. هنگامی که سیاره داخلی پیش از طلوع خورشید در آسمان پدیدار می شود، در غرب آن قرار دارد و هنگامی که در آسمان شامگاهی دیده می شود، در شرق خورشید است. سیارات خارجی نیز همین گونه هستند.
چرا هر ماه خورشید گرفتگی و ماه گرفتگی رخ نمی دهد؟ در واقع صفحه مداری ماه و همچنین صفحه مداری خورشید نسبت به استوای زمین دارای انحراف هستند،که این زاویه در مورد خورشید 23/5 درجه و در مورد ماه حدود 5 درجه است.اگر زاویه ای بین این صفحه های مداری وجود نداشت هر دو هفته یک بار کسوف تکرار میشد.اما به علت وجود انحراف صفحه مداری کسوف وخسوف تنها زمانی رخ میدهد،که ماه وخورشیدو زمین هر 3 روی یک صفحه و یک خط قرار گیرند.
چرا يك طرف ماه را انسانها نمي توانند ببنند ... مگر ماه خود به دور خود نمي چرخد و در هنگام چرخيدن به دور زمين نمي گردد؟
دلیل اینکه همیشه یک طرف ماه را می بینیم عدم چرخش ماه به دور خود نیست؛ زیرا اگر ماه به دور خود نمی چرخید، در هر بار گردش به دور زمین یک بار به طور کامل اطراف آن را می دیدیم.
دلیل ان اتفاق این است که دوره تناوب چرخش ماه به دور خود و گردشش به دور زمین برابر هستند. یعنی هنگامی که ماه یک دور کامل دور زمین می گردد، یک دور هم دور خود چرخیده است. این هماهنگی زیبا در طبیعت موجب شده است همیشه یک روی ماه به سمت زمین باشد. (برای بهتر متوجه شدن، دو توپ بردارید، یکی زمین و دیگری ماه. این اتفاق را شبیه سازی کنید)
چرا ماه هنگامي که در افق هست بزرگ ديده مي شود ولي وقتي وسط آسمان است کوچکتر به نظر مي رسد؟ (8 آذر 1385)
این پدیده فقط ناشی از خطای دید ما است. ماه زمانی که نزدیک افق است، چشم ما آن را با پدیده های زمینی که در افق دیده می شوند مقایسه می کند و به همین دلیل به نظر بزرگ تر می رسد. اما زمانی که در وسط آسمان قرار دارد، ما چیزی در اطراف آن نمی بینیم که موجب این اشتباه شود.
برای اینکه مطمئن شوید این پدیده فقط ناشی از خطای دید ما است، می توانید این دو آزمایش را انجام دهید:
زمانی که ماه نزدیک افق است، پاهای خود را باز کنید، خم شوید و ماه را از بین دو پای خود ( برعکس) ببینید... اندازه ماه تغییر نکرد؟!
دست خود را به طور کشیده در مقابل خود قرار دهید. عرض انگشت اشاره شما (اگر آن را مقابل ماه قرار دهید) دو برابر قطر ماه است ( عرض انگشت شما 1 درجه را در آسمان نشان می دهد و قطر زاویه ای ماه در آسمان 0.5 درجه است). این کار را یکبار زمانی که ماه در نزدیکی افق است و بار دیگر زمانی که در وسط اسمان است انجام دهید... در هر دو حالت قطر ماه نصف عرض انگشت اشاره شماست، درست است؟!
کدام یک از فصل های سال بهترین زمان برای رصد کردن آسمان ،در تمام کشورها می باشد؟ (16 آذر 1385)
آسمان پرستاره همیشه و همه جا در بالای سر ما زمینیان وجود دارد. نمی توان گفت چه زمانی و در کجا بهترین زمان برای رصد است؛ زیرا در هر فصل و هر مکان آسمان با ستاره ها و اجرامش در بالای سر ماست. اما در فصل زمستان مدت شب طولانی تر از روز است و زمان بیشتری برای رصد آسمان شب در اختیار داریم. از طرفی در تابستان بیشتر از زمستان هوای صاف و بدون ابر داریم.
چرا ساعت اوج بارش متفاوت است؟ (22 آذر 1385)
در بارش های شهابی زمین با توده ای از خرده سنگ های به جا مانده از دنباله دارها که در مسیر زمین قرار دارند،برخورد می کند.زمان اوج بارش زمانی است که زمین از مرکز این توده(پر چگالی ترین قسمت)گذر میکند،حال ممکن است این گذر در زمان های متفاوتی رخ دهد.
چرا ما می توانیم در غروب آفتاب حتی پس از پایین رفتن از افق،خورشید را مشاهده کنیم؟ همیشه این گونه نیست، اما گاهی به دلیل بازتاب نور در جو و برخی پدیده های جوی خورشید کاذب به وجود می آید که ما آن را می بینیم.
آیا تا یک ساعت بعد از طلوع و از یک ساعت قبل از غروب می توان مستقیما به خورشید نگاه کرد؟ تا مدت زمان کمی پیش از غروب و پس از طلوع خورشید، به دلیل اینکه نور خورشید از لایه ضخیمی از جو عبور می کند، شدت نورش بسیار کاهش می یابد. به همین دلیل هم قرمز رنگ دیده می شود( نور قرمز انرژی کمتری نسبت به نور زرد دارد). به دلیل این کاهش شدت نور اگر در این هنگام به خورشید نگاه کنید احساس ناراحتی نمی کنید و به اصطلاح نور خورشید چشمتان را نمی زند.
اما این به این معنا نیست که می توانید به خورشید مستقیم نگاه کنید!
در این زمان فقط شدت نور خورشید کم شده است اما پرتوهای مضر نور خورشید مانند فرابنفش، هنوز در نور آن وجود دارد و به چشمان شما آسیب می رساند.
پس تحت هیچ شرایطی به خورشید مستقیم و بدون محافظ نگاه نکنید!
چرا گاهی آسمان به رنگ سفید دیده میشود؟ رنگ آسمان به دلیل بازتاب نور خورشید در جو زمین است. چون اندازه ذرات جو حدود 1 نانو متر (بسیار کوچک تر از طول موج آبی) هستند، نور آبی در جو پخش می شود. اگر ذرات بزرگتر یا متراکم تر باشند، علاوه بر نور آبی، نور قرمز هم در جو پخش می شود.
زمانی که آسمان سفید رنگ دیده می شود، مقدار غبار و ذرات بزرگ در جو زیاد است؛ به همین دلیل نور آبی و قرمز، هر دو پخش می شوند و باعث می شود آسمان را سفید رنگ ببینیم.
منتظر پیشنهادات دوستان خوبم هستم .
همه مباحث فیزیک
