بعدی »

[چمني]

طریقه محاسبه شعاع زمین بوسیله زاویه انخفاض توسط ابوریحان بیرونی

خطي را كه در امتداد آن ، زمين و آسمان به هم مي رسند، افق مرئي يا ظاهري ناميده ميشود و در اصطلاح نجوم صفحه ايي را كه چشم شخص از سطح زمين بر امتداد قائم محل عمود باشد ، افق حسي ناميده ميشود . به فرو افتادگي افق مرئي نسبت به افق حسي انخفاض افق مي گويند.
ابوريحان بيروني زاويه ايي را که در فرمول محاسبه شعاع زمين بکار ميرود از انخفاض افق بر قله كوهي به وسيله يك اسطرلاب رصد كرد واز اين راه مقدار انخفاض را 34 دقيقه بدست آورد . او ارتفاع كوه را 652.06 ذراع ( يك ذراع = 49.3 سانتي متر يا 321.46 متر ) محاسبه كرد . بيروني مطابق فرمول زير شعاع زمين را 6340 كيلومتر بدست آورد . بنا بر محاسبات امروزي شعاع زمين 6371 كيلومتر ، شعاع قطبي 6357 كيلومتر و شعاع استوايي آن 6378 كيلومتر ميباشد. به نزديكي ارقام دقت كنيد.
فورمول محاسبه شعاع زمین :

Cos ? = R / R+H , R= H* cos? / 2* sin2 ?/2




توضیح : اسطرلاب يك دستگاه نجومي قديمي است كه براي اندازه گيري موقعيت اجرام سماوي روي كره ي سماوي مورد استفاده قرار مي گيرد . اساس اسطرلاب هاي معمولي مبتني بر تصوير كره بر سطح مستوي است ساختمان آن به صورت قرصي است فلزي به قطر 10 تا 20 سانتي متر و قابل حمل كه پشت آن بخشي دور محور خود مي چرخد