هوشنگ شريف زاده
هوشنگ شريف زاده ( 1369 - 1317 ) معلم ، مترجم ، مؤلف و يکى از ترويجدهندگان سخت کوش علم در ايران بود . پدرش روحانى و مدرس علوم دينى در مدرسهها و دانشگاهها و از مردم گلپايگان بود . شريف زاده در مشهد به دنيا آمد. تحصيلات خود را در مکتب آغاز کرد و دبستان و دبيرستان را در شهرهاى گلپايگان، قم، تويسرکان، چالوس و تهران گذراند. در سال 1335 از مدرسه دارالفنون ديپلم رياضى گرفت. در سال 1338 از دانشسراى عالى تهران دانشنامهى ليسانس در رشتهى دبيرى فيزيک را دريافت کرد. در سالهاى 1354 و 1355 دورهى آموزشى و نيز روش آموزشى و ارزيابى طرح نافيلد را در دانشگاه چلسى انگليس گذراند .
شريف زاده از سال 1338 تا سال 1344 در دبيرستانهاى نيريز فارس به تدريس فيزيک پرداخت و با نقدى که بر کتابهاى درسى نوشت توانست توانايى خود را در نوشتن و تجزيه و تحليل برنامههاى آموزشى نشان دهد. همين کار سبب شد که مسؤولان متوجه ارزش کار وى شوند و شريف زاده را به تهران منتقل کنند و در سازمان کتاب هاى درسى ايران به کار گمارند. او در اين سازمان کارشناس مسؤول تهيه و تأليف کتابهاى درسى فيزيک شد و تا سال 361 ، که بازنشسته شد، در برنامه ريزى و تأليف کتاب هاى علوم تجربى و فيزيک و آموزش به معلمان شرکت فعال داشت .
شادروان هوشنگ شريف زاده،که در يک خانواده اهل علم و تقوى به دنيا آمده بود، نسبت به عموم مردم به ويژه دانش آموزان، احساس مسؤوليت مىکرد . او بر اين باور بود که از راه آموزش علوم مى توان دانش آموزان را مسؤول، متعهد، خلاق و سازنده کرد . از اين رو بيشترين تلاش خود را در پايهگذارى درست آموزش علوم در ايران صرف کرد . شريف زاده هنگامى در سازمان کتاب هاى درسى ايران مشغول به کار شد که اين سازمان از يک مديريت علمى آگاه و مسؤول برخوردار و نظام آموزشى ايران در شرف دگرگونى و تحول بود. در نظام جديد که از سال 1345 شروع شد، درس علوم تجربى براى نخستين بار از سال اول ابتدايى در دبستانها تدريس شد و در پى آن، آموزش علوم يکى از درسهاى اساسى مقطع راهنمايى تحصيلى شد .
هوشنگ شريف زاده مسؤوليت خود را آگاهانه و با علاقمندى آغاز کرد و به تهيهى کتابهاى علوم دوره راهنمايى تحصيلى پرداخت. او با همراهى دکتر محمد بهزاد و احمد خواجه نصير طوسى سه جلد کتاب دانش آموز و سه جلد کتاب راهنماى معلم را نوشت. اين کتاب ها به انتقال مفاهيم اساسى و فرايند علم توجه داشتند و دانش آموزان با مطالعهى آنها به کارهاى علمى و فعاليت پژوهشى تشويق مى شدند . شريف زاده که به اهميت کار معلم و تأثير روش تدريس او در آموزش و پرورش دانش آموزان آگاه و معتقد بود ، در جهت دانش افزايى معلمان به تأليف کتابهاى درسى ويژه آنان دست زد. شادروان مارى شيبايى، که او نيز دلسوز دانش آموزان و شيفته فعاليت علمى بود، دو جلد کتاب فيزيک براى تدريس در دانشسراى مقدماتى و دو جلد نيز براى تدريس در دانشسراى راهنمايى تهيه و تأليف کرد و خود در دورههاى آموزشى معلمان شرکت کرد و به آنان روش تدريس آموخت. گر چه بخش عمدهى اين کتابها ترجمه از متون انگليسى بود، ليکن هر جا که مقدور بود مثالها و تصويرهاى ايرانى انتخاب و جايگزين شده بود.
شريف زاده چند جلد کتاب کمک درسى و آموزشى نوشت. کتاب در قلمرو مکانيک و چهار جلد راهنماى حل مسائل فيزيک از جمله کتابهاى کمک درسى است که ترجمه کرده است. اين کتابها که توسط انتشارات فاطمى چاپ و منتشر شد به عنوان کتاب سال جمهورى اسلامى معرفى شد . هوشنگ شريف زاده هر جا احساس مىکرد که فرد يا سازمانى در راه پيشبرد علم طرح يا برنامه اى دارد، صادفانه به تشويق و هميارى آن مى پرداخت.
او در انتشارات بنياد فرهنگ ايران، در تأليف فرهنگ اصطلاحهاى علمى همکارى کرد. سالها مشاور بخش علمى مجله دانشمند بود. در مجلهى وزين "يکان" چند مقاله اساسى در موضوع فيزيک نوشت. شريف زاده از ياران صميمى انتشارات فاطمى و شادروان ايرج جهانشاهى بود و مدت هفت سال مشاور گزينش و ترجمهى و ويرايش کتاب هاى علوم آن سازمان بود و توانست با همکارى تنى چند از عاشقان و سازندگان فرهنگ ايرانى فضاى علمى در آن جا به وجود آورد . مجله علوم پايه را تأسيس و هدف هاى آن را عالمانه تنظيم کرد. افسوس که فقط يک شماره از آن در زمان حياتش منتشر و صد افسوس که مسايل مالى مانع از ادامه چاپ آن مجله مفيد شد. در همين سازمان به ترجمه و ويرايش مجموعهاى از کارهاى آيزاک آسيموف با عنوان" نگاهى به تاريخ علم" براى نوجوانان، دست زد.
شريف زاده از مشاوران گروه فيزيک مرکز نشر دانشگاهى بود و مقالههايى در مجلهى فيزيک نوشت. به تاريخ علم به خصوص جريان ورود علم جديد به ايران بسيار علاقه داشت. کتاب فيزيک معروف به فيزيک نمساوى را ويرايش و آن را آمادهى چاپ کرد. اين کتاب معروف، که در دارالفنون تهران تدريس مىشد، به همت نشر دانشگاهى منتشر شده است.
از کارهاى بسيار با ارزش و ماندنى هوشنگ شريفزاده، همکارى با دانشنامهى بزرگ فارسى و فرهنگنامهى کودکان و نوجوانان بود. در فرهنگنامهى کودکان و نوجوانان در تهيهى مدخلها، نوشتن و ويرايش مقالههايى چند، همکارى صميمانه داشت. او در همکارى با استاد احمد بيرشک به ترجمهى مقالههايى در زندگىنامهى علمى دانشوران دست زد.
هوشنگ شريفزاده در سال 1364 با خانم شهناز خانلو، که نويسنده و همکار او در فرهنگنامهى کودکان و نوجوانان بود، ازدواج کرد. حاصل اين ازدواج دو فرزند به نامهاى سپهر و سهند است که اکنون با سرپرستى مادر در آموزش و پرورش به راه پدر مىروند.
شادروان هوشنگ شريف زاده معلمى مهربان، انسانى آزاده و دانشمندى وارسته بود. او نسبت به کودکان، نوجوانان و جوانان کشور عشق مىورزيد و احساس مسؤوليت مىکرد. هر چند تن رنجورش اجازهى کار پيوسته و سخت را به او نمىداد، اما آرمانخواهى، خردورزى و مهرى که به انسانها داشت، هميشه او را در کانون فعاليتهاى علمى و آموزشى جاى مىداد.
سرانجام در سپيدهدم پنجم آذرماه 1369 پس از 52 سال عمر پرثمر جان به جانان تسليم کرد و جامعهى علمى و دانشدوست کشور را به سوگ خود نشاند.
يادش گرامى بود
کتابهاى هوشنگ شريفزاده
تدوين : شهلا افتخارى
همه مباحث فیزیک
